Anime për fillestarët: si ta nisni dhe çfarë të shikoni

Anime për fillestarët duket shpesh si një botë e mbyllur: mijëra seriale, fjalë japoneze që nuk i kuptoni dhe fansa që kanë mendime të forta se nga duhet nisur. Në të vërtetë, gjithçka është më e thjeshtë. Anime nuk është një zhanër i vetëm, por një mënyrë e tërë për të treguar histori, ashtu si filmi apo letërsia.

Shumë të rinj në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut e kanë zbuluar anime-n përmes platformave të transmetimit dhe rrjeteve sociale. Ky udhëzues ju ndihmon ta zgjidhni hapin e parë: çfarë është anime, si ndahet sipas publikut, cilat seriale dhe filma janë më të lehtët për fillim dhe si të vendosni mes titrave dhe dublimit.

Çfarë është anime dhe nga vjen?

Anime është animacioni që prodhohet në Japoni. Fjala vjen nga shkurtimi japonez i fjalës angleze 'animation'. Në Japoni ajo përdoret për çdo lloj animacioni, ndërsa jashtë saj nënkupton pothuajse gjithmonë prodhimet japoneze.

Animacioni japonez ekziston që nga fillimi i shekullit XX, por industria televizive mori hov në vitin 1963 me serialin Astro Boy të Osamu Tezukës. Sot anime mbulon aksion, romancë, komedi, sport, fantashkencë, horror, dramë dhe histori nga jeta e përditshme. Shumë seriale bazohen në manga (komikët japonezë), të tjerë në romane të shkurtra të ilustruara, në lojëra video ose në skenarë origjinalë.

Cilat seriale anime janë më të mirat për t'ia nisur?

Këta tituj rekomandohen shpesh për fillestarët sepse janë të përfunduar ose të lehtë për t'u ndjekur dhe u pëlqejnë edhe atyre që nuk e kanë parë kurrë anime:

• Death Note: një student gjen një fletore që vret dhe nis një dyluftim mendjesh plot tension.
• Fullmetal Alchemist: Brotherhood: dy vëllezër kërkojnë t'i rikthejnë trupat e tyre, në një histori fantastike të plotë me 64 episode.
• Haikyu!!: seriali për volejbollin që i bind edhe ata që nuk ndjekin sport.
• Frieren: Beyond Journey's End: një magjistare elfe mëson të përballet me kohën dhe humbjen.
• Cowboy Bebop: 26 episode me gjuetarë shpërblimesh në hapësirë dhe një kolonë zanore xhazi të famshme.
• Mob Psycho 100: një nxënës me fuqi psikike që do vetëm një jetë normale.
• Attack on Titan: njerëzimi lufton krijesa gjigante në një histori të errët me shumë kthesa.
• Violet Evergarden: një ish-ushtare mëson ndjenjat duke shkruar letra për të tjerët.

Anime nuk është zhanër, por një mënyrë e tërë për të treguar histori.

Po nëse preferoni një film në vend të një seriali?

Filmi është mënyra më e lehtë për të provuar anime pa u angazhuar për dhjetëra episode. Pika më e zakonshme e nisjes është Studio Ghibli, i themeluar në vitin 1985. Spirited Away (2001) i Hayao Miyazakit fitoi Oscar-in për filmin më të mirë të animuar, ndërsa My Neighbor Totoro (1988) dhe Princess Mononoke (1997) janë po aq të dashur.

Përtej Ghibli-t, provoni Your Name (2016) të Makoto Shinkait, një romancë me shkëmbim trupash dhe pamje mbresëlënëse, ose A Silent Voice (2016), një histori prekëse për bullizmin dhe faljen. Për ata që duan thriller psikologjik ka Perfect Blue (1997) dhe Paprika (2006) të Satoshi Kon-it, ndërsa Akira (1988) mbetet një gur themeli i fantashkencës së animuar. Këta filma janë zgjedhje e mirë edhe për një mbrëmje me shoqërinë.

Shōnen, shōjo, seinen: çfarë do të thonë këto fjalë?

Anime ndahet jo vetëm sipas zhanrit, por edhe sipas publikut për të cilin u shkrua manga origjinale. Këto etiketa tregojnë lexuesin e synuar të revistës, jo një rregull se kush lejohet ta shikojë.

• Shōnen: për djem adoleshentë; zakonisht aksion, aventurë, miqësi dhe rritje.
• Shōjo: për vajza adoleshente; marrëdhënie dhe emocione në qendër.
• Seinen: për burra të rritur; histori më të errëta dhe më komplekse.
• Josei: për gra të rritura; histori realiste për punën, dashurinë dhe jetën.
• Isekai: personazhi përfundon ose rilind në një botë tjetër.
• Mecha: robotë gjigantë dhe makina që drejtohen nga njerëz.
• Slice of life: histori të qeta nga jeta e përditshme.
• Sport: gara ekipore ose individuale me personazhe që rriten gjatë rrugës.

Me titra apo të dubluar?

Versioni me titra ruan zërat origjinalë japonezë dhe e përkthen dialogun në ekran. Versioni i dubluar i zëvendëson zërat me një regjistrim në një gjuhë tjetër, më shpesh në anglisht.

Për shumicën e shikuesve shqiptarë, titrat janë zgjedhja më e natyrshme, sepse jemi mësuar t'i shikojmë filmat e huaj me titra që në fëmijëri. Titrat ruajnë interpretimin origjinal dhe zakonisht dalin më herët për serialet e reja. Dublimi ndihmon kur skenat e aksionit janë të shpejta ose kur shikoni me fëmijë. Nuk ka përgjigje të gabuar: provoni një episod në secilën mënyrë dhe zgjidhni atë që ju lë të shijoni historinë.

Sa i gjatë është një serial anime?

Anime-t e reja televizive dalin zakonisht në katër blloqe sezonale: dimër, pranverë, verë dhe vjeshtë. Një bllok quhet 'cour' dhe ka rreth 12 deri në 13 episode, secili afro 24 minuta bashkë me këngën hyrëse dhe mbyllëse. Serialet e suksesshme rikthehen shpesh me sezone të reja pas një pushimi.

Për fillim, një serial me 12 ose 24 episode është angazhim i arsyeshëm, rreth një fundjave e gjatë. Serialet me qindra episode mund të jenë shumë të mira, por më mirë t'i nisni pasi të jeni të sigurt se ju pëlqen anime.

Fjalor i shkurtër për fillestarët

Këto fjalë do t'i hasni shpesh në komente, forume dhe video në YouTube:

• Manga: komiku japonez, burimi i shumë anime-ve.
• Light novel: roman i shkurtër me ilustrime, një tjetër burim i zakonshëm.
• OVA: animacion që del jashtë transmetimit të rregullt televiziv.
• Filler: episode që nuk bazohen në materialin origjinal; shpesh mund t'i kaloni.
• OP dhe ED: këngët dhe sekuencat e hapjes dhe të mbylljes.
• Seiyū: aktor zëri japonez.
• Studio: kompania që e animon serialin, një udhërrëfyes i mirë për cilësinë dhe stilin.

Si ta zgjidhni anime-n tuaj të parë?

Nisuni nga ajo që ju pëlqen tashmë në filma dhe seriale. Nëse ju tërheqin thrillerat kriminalë, provoni Death Note; nëse ju pëlqejnë dramat sportive, Haikyu!!; nëse doni diçka të butë dhe fantastike, një film të Ghibli-t ose Frieren. Jepini çdo seriali tri episode para se ta lini, sepse shumë prej tyre kanë nevojë për pak kohë që të marrin ritëm. Kontrolloni kufirin e moshës, sepse disa anime janë qartazi për të rritur. Dhe kur ju pëlqen një titull, ndiqni studion ose regjisorin: është mënyra më e sigurt për të gjetur seriale të tjera të mira.

Pyetje të shpeshta

Anime për fillestarët bëhet e lehtë sapo ta trajtoni si çdo medium tjetër: ndiqni zhanret që ju pëlqejnë, nisni me klasikët dhe jepini çdo seriali një shans të drejtë. Zgjidhni një serial dhe një film nga ky udhëzues dhe brenda pak mbrëmjesh do ta dini cili cep i anime-s është për ju.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.