Si të blini veturë të përdorur pa u mashtruar: udhëzues hap pas hapi

Në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut, shumica e veturave që blihen janë të përdorura, shpesh të importuara nga Gjermania, Zvicra, Austria ose Italia. Kjo do të thotë zgjedhje e madhe dhe çmime të arsyeshme, por edhe rrezik: kilometra të kthyera prapa, aksidente të fshehura dhe dokumente që nuk përputhen.

Lajmi i mirë është se marrëveshjet e këqija ndjekin pothuajse gjithmonë të njëjtat skema, dhe shumicën e tyre i shmangni me një proces të qetë. Ky udhëzues ju çon nga buxheti deri te nënshkrimi i kontratës, që vendimi të jetë i juaji dhe jo i shitësit.

Sa kushton vërtet një veturë e përdorur?

Çmimi në shpallje është vetëm një pjesë. Para se të shikoni ndonjë veturë, llogaritni shumën totale që mund të shpenzoni, përfshirë regjistrimin, taksat, sigurimin, tarifën e noterit dhe një rezervë për mirëmbajtjen e parë: goma, frena, bateri ose servis.

Merrni oferta sigurimi për dy ose tre modelet që ju pëlqejnë, sepse vetura me çmim të ngjashëm mund të kenë kosto shumë të ndryshme. Nëse merrni kredi, kërkoni ofertën e bankës suaj para se të shkoni te shitësi, që ta krahasoni me çdo ofertë financimi në vend.

• Çmimi i blerjes plus regjistrimi, taksat dhe tarifa e noterit
• Sigurimi për modelin konkret
• Pjesët që konsumohen menjëherë: goma dimërore ose verore, frena, bateri, vajra
• Shpenzimet e përditshme: karburanti, parkingu, servisi dhe kontrolli teknik vjetor

Cili model dhe cili shitës?

Zgjidhni modele me reputacion për besueshmëri dhe pjesë të lira e të gjetshme. Në rajonin tonë kjo ka rëndësi të veçantë: modelet e përhapura kanë pjesë më të lira dhe mekanikë që i njohin mirë. Forumet e pronarëve dhe anketat e besueshmërisë tregojnë dobësitë e njohura, si një kuti shpejtësie që prishet në një moshë të caktuar.

Shitësit privatë janë zakonisht më të lirë, por mbrojtja ligjore është më e vogël dhe vetura shitet "siç është". Sallonet dhe tregtarët kushtojnë më shumë, por kanë më shumë përgjegjësi për gjendjen dhe përshkrimin e veturës, dhe disa ofrojnë garanci të shkurtër. Te tregjet e veturave të fundjavës kini kujdes të veçantë: aty shpesh shesin ndërmjetës që nuk janë pronarë.

Nëse shitësi nuk lejon kontroll nga një mekanik i pavarur, kjo është përgjigja.

Si kontrollohet historia me numrin e shasisë (VIN)?

Çdo veturë ka një numër identifikimi (VIN) prej 17 shenjash, që zakonisht shihet nëpër xhamin e përparmë në anën e shoferit dhe në një etiketë në kornizën e derës. Kërkojeni para se të udhëtoni për ta parë veturën. Shitësi që refuzon është sinjal alarmi.

Me VIN-in mund të kërkoni raport historie te një shërbim i njohur, shpesh nga vendi prej nga u importua vetura. Kërkoni aksidente, dëme nga përmbytja ose zjarri, vjedhje, përdorim si taksi ose rent-a-car dhe lexime kilometrash që zbresin. Pyetni për librin e servisit dhe faturat nga jashtë: kilometrat e kthyera janë problem i njohur te veturat e importuara. Sigurohuni që VIN-i në dokumente të përputhet me atë në veturë.

Çfarë duhet kontrolluar kur e shihni veturën?

Shikojeni ditën dhe kur s'bie shi, sepse errësira dhe shiu fshehin defekte në bojë dhe rrjedhje. Shkoni kur motori është i ftohtë, sepse motori i ngrohtë mund të fshehë probleme në ndezje dhe tym. Mos lejoni që shitësi t'ju nxitojë.

• Karroceria: hapësira të pabarabarta midis paneleve, ngjyrë që nuk përputhet ose bojë mbi gomat e dyerve, shenja riparimi pas aksidenti
• Ndryshku: harqet e rrotave, pragjet, fundi i dyerve dhe poshtë veturës
• Gomat: konsumim i njëtrajtshëm; konsumimi i çrregullt tregon probleme me drejtimin ose amortizatorët
• Nën kapak: rrjedhje vaji, mbetje si qumësht nën kapakun e vajit, rripa të çarë, bateri e oksiduar
• Brenda: konsumi i pedaleve, ulëses dhe timonit duhet të përputhet me kilometrat
• Elektrika: dritaret, bravat, dritat, fshirëset, klima dhe të gjitha dritat paralajmëruese në ndezje
• Era: lagështi, myk ose tapete krejt të reja mund të tregojnë dëme nga uji
• Dokumentet e servisit: vula, fatura dhe ndërrimi i rripit të shpërndarjes nëse modeli e kërkon

Si bëhet një provë-ngasje e mirë?

Ngisni të paktën 20 deri në 30 minuta në rrugë të ndryshme: rrugë të ngadalta në qytet, një rrugë më të shpejtë, një të pjerrët nëse ka, dhe një vend ku mund të frenoni fort. Fikni radion që të dëgjoni.

Motori duhet të ndizet lehtë dhe të punojë qetë. Ndërrimi i shpejtësive duhet të jetë i pastër, qoftë manual apo automatik. Vetura duhet të shkojë drejt me duar të lehta në timon dhe të ndalet pa u tërhequr anash. Trokitje mbi gropa, zhurmë fishkëllimë, kërcitje ose timon që dridhet kërkojnë shpjegim. Pas ngasjes, shikoni sërish poshtë për pika të reja dhe sigurohuni që nuk është ndezur asnjë dritë paralajmëruese.

Pse t'ia çoni veturën një mekaniku të pavarur?

Edhe blerësi më i kujdesshëm humb gjëra që mekaniku i sheh në pak minuta mbi ngritës. Një kontroll para blerjes kushton shumë më pak se shumica e riparimeve dhe ju jep ose qetësi, ose arsye të fortë për të hequr dorë.

Zgjidhni vetë mekanikun, jo atë që sugjeron shitësi. Një kontroll i mirë përfshin motorin, kutinë e shpejtësive, amortizatorët, frenat, marmitën, pjesën e poshtme dhe leximin e gabimeve të ruajtura në kompjuterin e veturës me diagnostikë. Mund të kërkoni edhe matjen e trashësisë së bojës për të zbuluar panele të ringjyrosura. Nëse shitësi nuk lejon kontroll, kjo është përgjigja.

Si negociohet çmimi?

Shikoni çmimet në platformat e shpalljeve për të njëjtin model, vit, kilometra dhe pajisje para se të bëni ofertë. Bazojeni ofertën në atë interval dhe në defektet që gjeti mekaniku, me vlerësime me shkrim për riparimet.

Negocioni çmimin total, jo këstin mujor, dhe qëndroni të qetë e të sjellshëm. Jini gati të largoheni: ka gjithmonë veturë tjetër dhe shitësit shpesh telefonojnë sërish. Te tregtarët, pyetni për shtesat si garanci e zgjatur ose tarifa administrative, që zakonisht mund t'i refuzoni.

Kontrata, pagesa dhe ndërrimi i pronarit

Para pagesës, sigurohuni që emri i shitësit përputhet me librezën e qarkullimit dhe se vetura nuk është e lënë peng ose me kredi të papaguar. Si në Kosovë ashtu edhe në Shqipëri, kontrata e shitblerjes së veturës zakonisht vërtetohet te noteri, dhe pastaj pronari ndërrohet në qendrën e regjistrimit të automjeteve (në Shqipëri, në DPSHTRR). Kontrata duhet të ketë çmimin, datën, VIN-in, kilometrat dhe të dhënat e të dy palëve.

Paguani me metodë që lë gjurmë, si transfertë bankare, dhe mos dërgoni kurrë kapar për veturë që s'e keni parë vetë. Merrni të gjithë çelësat, librin e servisit, manualin dhe pjesët rezervë. Bëni sigurimin para se të niseni me veturë dhe kontrolloni rregullat e fundit te autoritetet lokale, sepse procedurat mund të ndryshojnë.

• Libreza e qarkullimit në emër të shitësit
• Prova që vetura nuk ka peng ose kredi
• Kontrata e shitblerjes e vërtetuar te noteri
• Libri i servisit dhe certifikata e kontrollit teknik
• Të gjithë çelësat dhe manuali

Pyetje të shpeshta

Blerja e një veture të përdorur shpërblen durimin. Llogaritni buxhetin e plotë, kontrolloni historinë, shikojeni dhe ngiseni me kujdes, paguani për një mendim të pavarur dhe çdo gjë vendoseni me shkrim te noteri. Nëse diçka nuk ju duket në rregull, largohuni. Vetura e duhur do të jetë ende aty, dhe do ta blini me siguri, jo me shpresë.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.