Fondi i emergjencës: sa para duhet të keni mënjanë dhe si ta nisni

Një makinë që prishet, një faturë spitali, një pagë që vonon ose një vend pune që humbet: këto gjëra ndodhin, thjesht nuk e dimë kur. Fondi i emergjencës është shuma që e mbani mënjanë vetëm për raste të tilla, që të mos keni nevojë për kartë krediti, minus në llogari, kredi të shpejtë ose hua nga të afërmit.

Ky udhëzues shpjegon sa para duhet të synoni, ku t'i mbani në Kosovë, Shqipëri ose Maqedoni të Veriut dhe si ta ndërtoni fondin edhe kur nisni nga zero. Është informacion i përgjithshëm, jo këshillë financiare, prandaj përshtatni shifrat me situatën tuaj.

Çfarë ndryshon kur keni një rezervë parash?

Pa rezervë, çdo surprizë kthehet në borxh, dhe borxhi ka kamatë që e bën surprizën e radhës edhe më të rëndë. Fondi i emergjencës e ndërpret këtë rreth.

Ai ju jep edhe kohë. Nëse humbni punën, disa muaj kursime ju lejojnë të kërkoni punën e duhur në vend që të pranoni ofertën e parë nga paniku. Shumë njerëz thonë se përfitimi më i madh është i thjeshtë: flenë më qetë.

Sa para duhet të ketë fondi i emergjencës?

Rregulli më i përhapur është tre deri në gjashtë muaj shpenzime të domosdoshme: qiraja ose kësti i kredisë, rryma, uji, ngrohja, ushqimi, transporti, sigurimet, këstet minimale të borxheve dhe kopshti. Daljet, pushimet dhe blerjet e reja nuk llogariten, sepse në krizë do t'i ndërprisnit.

Ku bini brenda kësaj hapësire varet nga sa e qëndrueshme është e ardhura juaj. Një punonjës me kontratë të përhershme dhe partner që punon mund të mjaftohet me tre muaj. Kush punon me projekte, në sezon, në tregti ose me pagë që varet nga shitjet, si dhe familjet me një pagë të vetme, kanë nevojë për gjashtë muaj ose më shumë.

• Rreth 3 muaj: punë e qëndrueshme, dy paga, shpenzime fikse të ulëta.
• 6 muaj ose më shumë: punë e pavarur, sezonale ose me komision, një pagë e vetme, fëmijë, makinë ose shtëpi e vjetër.
• Hapi i parë për këdo: një muaj shpenzime të domosdoshme, ose një shumë fikse që mbulon një riparim tipik.

Fondi i emergjencës e kthen një krizë në një bezdi të vogël.

Ndërtimi i fondit në shtatë hapa

Synimet e mëdha duken të pamundura, prandaj ndajeni fondin në etapa dhe festoni secilën. Hapat e mëposhtëm vlejnë si për shuma të mëdha, ashtu edhe për shuma shumë të vogla.

• Mblidhni shpenzimet e domosdoshme mujore nga tre muajt e fundit.
• Shumëzojini me numrin e muajve që synoni.
• Vendosni një synim fillestar, për shembull një muaj shpenzime, dhe përqendrohuni vetëm te ai.
• Hapni një llogari kursimi të veçantë, që paratë të mos jenë pranë shpenzimeve të përditshme.
• Caktoni një urdhër të përhershëm për ditën pas pagës, qoftë edhe për pak euro.
• Rriteni shumën sa herë që rritet paga ose mbaron një këst.
• Pas çdo tërheqjeje, plotësojeni fondin para synimeve të tjera.

Si ta nisni fondin kur paga mezi mjafton?

Nëse në fund të muajit nuk mbetet asgjë, paratë duhet të gjenden duke ndryshuar vetë muajin. Nisni me një ose dy rrjedhje të vogla, jo me një ndryshim të madh të të gjithave.

Shumat e vogla rriten më shpejt se sa mendojmë. Kursimi i një shume modeste çdo javë ndërton një rezervë të dukshme brenda një viti, dhe zakoni ka më shumë rëndësi se madhësia e depozitave të para.

• Anuloni abonimet dhe anëtarësimet që nuk i përdorni.
• Shitni gjërat që nuk ju duhen: elektronikë, mobilie, rroba.
• Kurseni paratë e papritura: bonuset, paga e trembëdhjetë, dhuratat në para, paratë që dërgojnë të afërmit nga jashtë.
• Krahasoni ofertat e operatorëve të telefonisë dhe internetit dhe kurseni diferencën.
• Merrni një punë shtesë të përkohshme me një synim të qartë kursimi.

Ku t'i mbani paratë e emergjencës?

Vendi më i mirë është një llogari kursimi në bankë, e ndarë nga llogaria rrjedhëse, nga e cila mund t'i tërhiqni paratë brenda një ose dy ditësh. Nëse paguan kamatë, aq më mirë, por kamata është bonus, jo qëllimi kryesor.

Depozitat në bankat e licencuara janë të siguruara deri në një kufi të caktuar nga skemat shtetërore: në Kosovë nga Fondi për Sigurimin e Depozitave të Kosovës, në Shqipëri nga Agjencia e Sigurimit të Depozitave dhe në Maqedoni të Veriut nga Fondi për Sigurimin e Depozitave. Kontrolloni kufirin aktual te institucioni përkatës para se të vendosni shuma të mëdha në një bankë të vetme. Për lexuesit në diasporë vlen skema e vendit ku ndodhet banka; në BE kufiri është 100.000 euro për person për bankë.

• Mos i mbani në aksione ose fonde: çmimet mund të bien pikërisht kur ju duhen paratë.
• Shmangni depozitat me afat, përveç nëse mbyllni vetëm një pjesë të fondit.
• Mos mbani shuma të mëdha në shtëpi: rrezikoni humbje ose vjedhje, dhe paratë në dorë shpenzohen më lehtë.
• Emërtojeni llogarinë qartë, për shembull "Vetëm për emergjenca".

Fondi i emergjencës apo shlyerja e borxheve?

Kur keni borxhe të shtrenjta, si minus në llogari, kartë krediti ose kredi konsumatore me kamatë të lartë, tundimi është t'i hidhni të gjitha paratë aty. Rreziku është që fatura e radhës të shkojë sërish në kartë.

Rruga e mesme që zgjedhin shumë njerëz: fillimisht një fond i vogël fillestar, pastaj përqendrim te borxhet me kamatë të lartë me kontribute të vogla në kursime, dhe në fund rritja e fondit deri në madhësinë e plotë. Gjatë gjithë kohës paguani të paktën këstin minimal të çdo borxhi.

Kur lejohet të prekni fondin?

Vendosni rregullat që para se t'ju duhen. Një test i thjeshtë ka tri pyetje: a është shpenzimi i papritur, i domosdoshëm dhe urgjent? Humbja e punës, shpenzimet mjekësore, riparimet e domosdoshme të makinës ose shtëpisë dhe udhëtimi urgjent për arsye familjare zakonisht kalojnë. Një ofertë, një pushim ose një telefon i ri nuk kalojnë.

Edhe shpenzimet e parashikueshme, si sigurimi vjetor i makinës, regjistrimi, fillimi i vitit shkollor ose dasmat në familje, nuk janë emergjenca. Për to krijoni "xhepa" të veçantë kursimi, që të mos e zbrazin rezervën tuaj.

Pyetje të shpeshta

Fondi i emergjencës nuk është diçka emocionuese, dhe pikërisht kjo është vlera e tij. Llogaritni shpenzimet e domosdoshme, vendosni një synim fillestar, automatizoni një transfertë në një llogari të veçantë dhe lëreni shumën të rritet. Pasi ta keni, çdo synim tjetër, nga shlyerja e borxheve te investimi, bëhet më i lehtë dhe më i sigurt.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.