Wi-Fi i ngadaltë në shtëpi? Shkaqet dhe zgjidhjet hap pas hapi

Paguani për një paketë interneti të shpejtë, por filmi në dhomën e gjumit ngec dhe video-thirrja me familjen jashtë vendit shkëputet. Kjo është ndër ankesat më të shpeshta për internetin në shtëpi, si në Prishtinë ashtu edhe në Tiranë, Shkup apo në banesat e diasporës.

Lajmi i mirë është se në shumicën e rasteve shpejtësia humbet brenda shtëpisë: ruteri është vendosur keq, kanali është i mbingarkuar nga rrjetet e fqinjëve, ka pajisje që krijojnë ndërhyrje ose ruteri thjesht është i vjetër. Në këtë udhëzues fillojmë me testin që tregon ku është problemi, pastaj kalojmë te zgjidhjet, duke nisur me ato që nuk kushtojnë asgjë.

Problemi është te Wi-Fi apo te linja e operatorit?

Duhet t'i dalloni dy gjëra. Linja e internetit është lidhja nga operatori deri te ruteri juaj, me fibër optike, kabllo ose DSL. Wi-Fi është lidhja pa tel nga ruteri deri te telefoni, laptopi ose televizori. Secila mund të jetë e ngadaltë më vete.

Bëni një test shpejtësie në shfletues ndërsa qëndroni pranë ruterit. Pastaj lidhni një kompjuter me ruterin me kabllo Ethernet dhe testoni sërish. Nëse edhe me kabllo shpejtësia është shumë më e ulët se ajo që premton paketa, problemi është te operatori ose te paketa. Nëse me kabllo shpejtësia është e mirë, por pa tel bie sa më shumë largoheni, problemi është te Wi-Fi dhe pjesa tjetër e këtij udhëzuesi është për ju.

Pse ndihmon rinisja dhe përditësimi i ruterit?

Duket shumë e thjeshtë, por rinisja pastron kujtesën e ruterit, mbyll lidhjet e bllokuara dhe shpesh e zgjidh ngadalësimin e papritur. Hiqeni modemin dhe ruterin nga rryma, prisni rreth 30 sekonda, ndizni fillimisht modemin dhe ruterin vetëm pasi modemi të jetë ndezur plotësisht. Shumë operatorë japin një pajisje të vetme që bën të dyja punët; në atë rast mjafton ta rinisni atë.

Pastaj hyni në faqen e cilësimeve të ruterit dhe kontrolloni për përditësime të softuerit (firmware). Me to prodhuesit rregullojnë gabime, përmirësojnë qëndrueshmërinë dhe mbyllin vrima sigurie. Nëse ruteri ofron përditësim automatik, aktivizojeni. Nëse ruteri është i operatorit dhe nuk keni qasje, mund t'u kërkoni atyre ta përditësojnë.

Shpejtësia që paguani mbërrin te ruteri; Wi-Fi vendos sa prej saj arrin te pajisja juaj.

Ku duhet vendosur ruteri në shtëpi?

Sinjali dobësohet me largësinë dhe humbet forcë kur kalon nëpër mure, dysheme dhe sende të mëdha. Në shumë shtëpi në rajon, ruteri vendoset aty ku teknikët e operatorit e futën kabllon, shpesh në korridor, pranë derës ose pas televizorit. Shtëpitë me mure të trasha betoni ose tulle dhe me disa kate e vështirësojnë edhe më shumë mbulimin.

Zgjidhja më e mirë është një vend qendror, i hapur dhe pak i ngritur, p.sh. një raft në mes të banesës, në katin ku e përdorni internetin më shumë. Nëse ruteri ka antena të jashtme, vendosni disa vertikalisht dhe disa horizontalisht për mbulim më të mirë nëpër kate.

• Mos e lini në dysheme ose brenda dollapit
• Largojeni nga sendet metalike, pasqyrat dhe akuariumet
• Mbajeni larg mikrovalës, telefonave pa tel dhe monitorëve për foshnja
• Mendoni për muret e trasha të betonit dhe gurit mes ruterit dhe pajisjeve

Cili brez është më i mirë: 2.4 GHz apo 5 GHz?

Shumica e ruterëve transmetojnë në më shumë se një brez frekuence. Brezi 2.4 GHz arrin më larg dhe kalon më mirë nëpër mure, por është më i ngadaltë dhe e ndan hapësirën me shumë pajisje shtëpiake. Brezi 5 GHz është shumë më i shpejtë, por ka rreze më të shkurtër. Ruterët më të rinj mund të ofrojnë edhe 6 GHz, edhe më të shpejtë dhe më pak të mbingarkuar, por me rrezen më të shkurtër nga të tre.

Nëse telefoni ose laptopi është afër ruterit, brezi më i lartë pothuajse gjithmonë do të duket më i shpejtë. Shumë ruterë i bashkojnë brezat nën një emër rrjeti dhe i drejtojnë pajisjet vetë. Nëse i juaji shfaq dy emra, lidhni pajisjet e afërta me brezin 5 GHz dhe lëreni 2.4 GHz për dhomat e largëta dhe pajisjet e shtëpisë inteligjente.

Si ta ndryshoni kanalin Wi-Fi kur fqinjët ju ngadalësojnë?

Në pallatet e banimit mund të shihni dhjetëra rrjete të fqinjëve. Kur shumë prej tyre janë në të njëjtin kanal, krijohet mbingarkesë që ngadalëson të gjithë, sidomos në mbrëmje kur të gjithë janë në shtëpi.

Në cilësimet e ruterit mund të zgjidhni kanalin vetë ose ta lini në automatik. Në 2.4 GHz kanalet 1, 6 dhe 11 nuk mbivendosen, prandaj zgjidhni atë më pak të zënë. Në 5 GHz ka shumë më tepër kanale. Një analizues Wi-Fi, i integruar në disa ruterë ose i disponueshëm për telefon dhe laptop, tregon cilat kanale përdorin rrjetet përreth. Pas ndryshimit, testoni sërish në të njëjtin vend për të krahasuar.

A ju ha shpejtësinë ndonjë pajisje tjetër?

Çdo telefon, televizor, konsolë, kamerë dhe altoparlant inteligjent e ndan të njëjtën lidhje. Shkarkimet e mëdha, kopjet rezervë në re, përditësimet e lojërave dhe transmetimi në 4K mund të marrin pjesën më të madhe të kapacitetit pa e vënë re askush.

Shikoni listën e pajisjeve të lidhura në cilësimet e ruterit. Nëse shihni pajisje që nuk i njihni, ndryshoni fjalëkalimin dhe përdorni sigurinë WPA3 ose WPA2. Planifikoni kopjet rezervë dhe përditësimet gjatë natës, dhe nëse ruteri ka funksionin QoS (cilësia e shërbimit), jepini përparësi video-thirrjeve ose kompjuterit të punës.

Wi-Fi është i mirë në sallon, por jo në dhomë: çfarë bëni?

Nëse sinjali është i fortë pranë ruterit, por i dobët në dhomën e gjumit ose në zyrën e shtëpisë, keni problem mbulimi, jo shpejtësie. Zhvendosja e ruterit ndihmon, por në shtëpitë e mëdha me disa kate shpesh nevojitet pajisje shtesë.

Sistemi mesh përdor disa njësi që punojnë si një rrjet i vetëm dhe e kalojnë pajisjen nga njëra te tjetra kur lëvizni. Zakonisht është zgjidhja më e mirë për shtëpitë e mëdha. Përforcuesi i sinjalit (extender) është më i lirë dhe mjafton për një pikë të dobët, por mund ta ulë shpejtësinë. Adaptuesit powerline e dërgojnë internetin përmes instalimit elektrik, ndërsa kablloja Ethernet mbetet zgjidhja më e shpejtë dhe më e besueshme për tavolinën e punës, televizorin ose konsolën.

Kur duhet ndërruar ruteri ose thirrur operatori?

Ruterët vjetrohen. Një model i vjetër mund të mos i mbështesë standardet e sotme Wi-Fi, mund të mos marrë më përditësime sigurie dhe mund të mos përballojë numrin e pajisjeve në një shtëpi moderne. Nëse ruteri është shumë vjeçar dhe hapat më lart nuk ndihmuan, një model më i ri me standard të kohëve të fundit mund të bëjë dallim të dukshëm, me kusht që edhe pajisjet tuaja ta mbështesin. Shumë operatorë në Kosovë dhe Shqipëri e japin ruterin me kontratë, prandaj pyesni fillimisht nëse ju takon një model më i ri.

Nëse me kabllo shpejtësia është vazhdimisht nën atë që paguani, kontaktoni operatorin. Ndani me ta rezultatet e testeve, kërkoni të kontrollojnë linjën dhe modemin, dhe pyesni nëse paketa i përshtatet numrit të njerëzve dhe pajisjeve në shtëpi.

Pyetje të shpeshta

Wi-Fi i ngadaltë zakonisht rregullohet pa shpenzuar asgjë. Krahasoni shpejtësinë me kabllo dhe pa tel për të parë ku qëndron problemi, riniseni dhe përditësojeni ruterin, vendoseni në një vend qendror dhe të hapur, dhe zgjidhni brezin dhe kanalin e duhur. Nëse mbulimi mbetet i dobët, shtoni një sistem mesh ose një kabllo aty ku ka më shumë rëndësi, dhe vetëm pastaj mendoni për ruter të ri ose për një bisedë me operatorin.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.