Good to Great i Jim Collins: a ia vlen ende ta lexoni?

Shumë biznese familjare në Kosovë dhe Shqipëri kanë kaluar nga dyqani i parë në kompani me dhjetëra punonjës. Pyetja që i shtron Jim Collins në Good to Great u flet drejtpërdrejt atyre: a mund një kompani e mirë të bëhet e shkëlqyer, dhe nëse po, si?

Libri është shitur në rreth katër milionë kopje dhe njëzet e pesë vjet pas botimit vazhdon të rekomandohet në kurse MBA dhe nga themelues. Ky vlerësim bazohet në librin siç e përshkruajnë autori dhe botuesi, në artikujt e vetë Collins për kërkimin dhe në kritikat e ekonomistëve dhe studiuesve të menaxhimit. Përmbledhim idetë, peshojmë kundërshtimet dhe sugjerojmë kujt i shërben më shumë.

Cilat janë idetë kryesore të librit?

Gjetjet organizohen në disa ide që sot janë pjesë e gjuhës së përditshme të biznesit. Janë të lehta për t'u mbajtur mend, një nga arsyet kryesore të suksesit të gjatë të librit.

Collins kundërshton edhe mitet e zakonshme të ndryshimit. Sipas tij, kompanitë e shkëlqyera nuk u mbështetën te lansime dramatike, kriza të sajuara, blerje të mëdha apo vetëm te teknologjia. Ndryshimi u grumbullua gradualisht derisa rezultatet u panë nga jashtë.

• Udhëheqja e Nivelit 5: drejtues që bashkojnë përulësinë personale me vullnet të fortë profesional
• Së pari kush, pastaj çfarë: njerëzit e duhur në autobus para se të vendosni ku të shkoni
• Përballuni me faktet brutale: besim në sukses duke parë realitetin në sy, Paradoksi Stockdale
• Koncepti i Iriqit: fokus te ajo ku mund të jeni më të mirët, çfarë e lëviz ekonominë tuaj dhe çfarë ju pasionon
• Kultura e disiplinës: njerëz, mendim dhe veprim të disiplinuar
• Përshpejtuesit teknologjikë: teknologjia e shpejton momentin, por nuk e krijon
• Volanti dhe cikli i rrënimit: shtytje të vazhdueshme ndërtojnë moment të pandalshëm

Si u bë kërkimi?

Collins dhe ekipi i tij kaluan pesë vjet duke shqyrtuar 1.435 kompani të vendosura. Për t'u kualifikuar, një kompani duhej të kalonte nga kthime mesatare të aksioneve në kthime kumulative të paktën tre herë më të larta se tregu për 15 vjetët pasues, pavarësisht industrisë. Vetëm 11 ia dolën.

Lista përfshinte Abbott Laboratories, Circuit City, Fannie Mae, Gillette, Kimberly-Clark, Kroger, Nucor, Philip Morris, Pitney Bowes, Walgreens dhe Wells Fargo. Secila u çiftua me një kompani krahasuese në të njëjtën industri, si Nucor me Bethlehem Steel dhe Walgreens me Eckerd, për të gjetur çfarë bënë ndryshe fituesit.

Kritikat: a mbetën të shkëlqyera kompanitë?

Kundërshtimi më i shpeshtë është që disa nga kompanitë nuk mbetën të shkëlqyera. Circuit City më vonë falimentoi dhe Fannie Mae pati probleme serioze gjatë krizës financiare. Ekonomisti Steven Levitt argumentoi se një portofol i 11 kompanive i blerë kur doli libri do të kishte performuar më dobët se S&P 500, dhe se studime të tilla shohin pas e nuk parashikojnë të ardhmen.

Phil Rosenzweig, në The Halo Effect, kritikoi përdorimin e madh të artikujve të shtypit si material kërkimor dhe paralajmëroi rrezikun e ngatërrimit të korrelacionit me shkakësinë. Si përgjigje, Collins thuhet të ketë thënë se libri nuk premtoi kurrë që kompanitë do të mbeteshin gjithmonë të shkëlqyera, vetëm se kishin qenë të tilla gjatë periudhës së studiuar.

Çfarë vlen ende sot?

Mesazhi për njerëzit e para mbetet praktik për çdo kompani në rritje. Punësimi dhe mbajtja e ekipit të duhur para se të zotoheni për një strategji është mësim që shumë themelues e mësojnë me kosto. Koncepti i Iriqit ndihmon të thoni jo ndaj shpërqendrimeve, dhe Volanti e shpjegon më mirë se çdo slogan si funksionon përpjekja që grumbullohet.

Collins i ka zhvilluar këto ide në punë të mëvonshme, përfshirë një monografi për volantin dhe një tjetër për shkolla, spitale dhe organizata jofitimprurëse. Kjo tregon që korniza udhëton përtej korporatave të mëdha.

Si ta zbatoni në një biznes të vogël apo familjar?

Edhe pse kërkimi u përqendrua te korporata të mëdha, shumë mësime funksionojnë në shkallë më të vogël. Libri i mëvonshëm i Collins, BE 2.0, i shkruar për kompani të vogla dhe sipërmarrëse, tregon se ai i sheh të njëjtat parime të vlefshme edhe aty. Për bizneset familjare, ku pozicionet kyçe shpesh u jepen të afërmve, pyetja "njerëzit e duhur në vendet e duhura" është veçanërisht e vështirë dhe e rëndësishme.

Një mënyrë praktike për të filluar është një punëtori e shkurtër me ekipin drejtues rreth disa pyetjeve nga libri.

• A kemi njerëzit e duhur në vendet kyçe, dhe çfarë bëjmë me boshllëqet?
• Cilat fakte brutale po i shmangim tani?
• Ku takohen pasioni ynë, aftësia jonë më e mirë dhe burimi ynë i të ardhurave?
• Cilat veprime të qëndrueshme e të përsëritshme do të ndërtonin moment si një volant?
• Çfarë duhet të ndalojmë së bëri sepse del jashtë fokusit tonë?

Kush duhet ta lexojë Good to Great?

Përshtatet për menaxherë të rinj, drejtues ekipesh, themelues të bizneseve në rritje dhe këdo që do një fjalor të përbashkët për diskutimet mbi udhëheqjen. Kush kërkon një formulë të provuar me të dhëna për të mundur bursën do të zhgënjehet. Qasja më e mirë është t'i trajtoni konceptet si pyetje për organizatën tuaj. Libri lexohet më lehtë në anglisht, ku gjendet në të gjitha formatet, përfshirë audiolibrin.

Specifikimet kryesore

Autori

Jim Collins

Botuesi

HarperCollins (SHBA)

Botimi i parë

16 tetor 2001

Gjatësia

Rreth 320 faqe (botimi i parë me kapak të fortë)

Baza e kërkimit

1.435 kompani të shqyrtuara; 11 kompani good-to-great

Formatet

Kapak i fortë, xhep, libër elektronik, audiolibër

Zhanri

Menaxhim, strategji korporative

Alternativa për t’u marrë parasysh

• Great by Choice: Collins dhe Morten Hansen për pse disa kompani lulëzojnë në pasiguri.
• The Halo Effect: Kritika e mprehtë e Phil Rosenzweig ndaj kërkimeve popullore të menaxhimit, përfshirë Good to Great.
• Built to Last: Studimi i mëhershëm i Collins me Jerry Porras për kompanitë që mbeten vizionare për breza.

Pyetje të shpeshta

Good to Great e meriton vendin në shumicën e listave të librave më të mirë të biznesit. Konceptet janë të qarta, praktike dhe të lehta për t'u ndarë me ekipin, dhe kërkimi me kompani të çiftuara i jep më shumë peshë se këshillat tipike për udhëheqje. Kritikat janë reale, ndaj lexojeni bashkë me një shoqërues skeptik si The Halo Effect. Si kornizë për të menduar për njerëzit, fokusin dhe momentin, ia vlen ende koha.

Si e bëjmë kërkimin: Vlerësimet bazohen te specifikimet e prodhuesit, testet e pavarura të publikuara dhe përvojat e përdoruesve. Nota e krahason produktin me të tjerët e së njëjtës klasë.