Parasite: recension e filmit korean që fitoi Oscarin për filmin më të mirë

Si mundi një film në gjuhën koreane të fitonte Oscarin për filmin më të mirë? Parasite, me regji të Bong Joon Ho-s dhe skenar të shkruar bashkë me Han Jin-won, u shfaq për herë të parë në Festivalin e Kanës në maj 2019 dhe mori Palmën e Artë. Në Oscarët e shkurtit 2020 fitoi filmin më të mirë, regjinë, skenarin origjinal dhe filmin më të mirë ndërkombëtar, si filmi i parë jo në anglisht që merr çmimin kryesor.

Kjo recension nuk zbulon asgjë përtej premisës. Mbështetet te vetë filmi, te çmimet dhe te pritja nga kritika, dhe tregon pse funksionon kaq mirë, kujt i përshtatet dhe çfarë duhet të dini para se ta shikoni.

Për çfarë flet Parasite, pa spoilerë?

Familja Kim, babai, nëna, djali dhe vajza, jeton në një apartament të ngushtë gjysmë nëntokësor në Seul dhe mbijeton me punë të rastit. Kur djalit i ofrohet mundësia të japë mësim privat për vajzën adoleshente të familjes së pasur Park, hapet një derë drejt një bote krejt tjetër.

Kimët nisin të shohin mundësi në shtëpinë e Parkëve, dhe filmi ndjek çfarë ndodh kur jetët e dy familjeve ngatërrohen. Gjithçka tjetër është më mirë ta zbuloni në ekran.

Komedi, thriller apo dramë?

Të treja bashkë, dhe kjo është arritja më e madhe e filmit. Gjysma e parë duket si një komedi dinake grabitjeje, plot plane të zgjuara dhe dialog të mprehtë. Pastaj tensioni rritet dhe toni errësohet, por pa u ndier kurrë si një film tjetër.

Bong ka thënë se titulli u përket të dyja familjeve, dhe filmi i shmang heronjtë dhe keqbërësit e lehtë. Ai të bën të ndiesh simpati dhe siklet njëkohësisht. Kush njeh Memories of Murder, The Host, Snowpiercer ose Okja do ta dallojë stilin e tij, këtu në formën më të kontrolluar.

Pse Parasite flet edhe për shoqërinë tonë?

Në thelb filmi është për pabarazinë: si pasuria përcakton hapësirën, erën, sjelljen dhe mundësitë, dhe si njerëzit në të dyja anët varen nga njëri-tjetri. Ndonëse ngjarja ndodh në Korenë e sotme, hendeku mes lagjeve të pasura dhe atyre që ia dalin mezi është i njohur edhe në Prishtinë, Tiranë apo Shkup. Simbolet e filmit shpërblejnë një shikim të dytë dhe një bisedë pas tij.

Aktrimi, skenografia dhe mjeshtëria

Song Kang-ho, bashkëpunëtor i shpeshtë i Bong-ut, e mban filmin si babai Kim, me mbështetje të fortë nga Choi Woo-shik, Park So-dam dhe Jang Hye-jin, si dhe Lee Sun-kyun dhe Cho Yeo-jeong si çifti Park. Ansambli punon si orë.

Skenografia është pothuajse personazh më vete. Shtëpia e gjerë dhe moderne e Parkëve dhe apartamenti gjysmë nëntokësor i Kimëve e tregojnë hendekun pa asnjë fjalë, ndërsa shkallët, dritaret dhe nivelet e përforcojnë atë në çdo skenë.

Për kë është i përshtatshëm dhe si ta shikoni?

Filmi ka kategorinë R në SHBA dhe 15 në Mbretërinë e Bashkuar. Pjesa më e madhe është tension e jo dhunë grafike, por në fund ka dhunë të fortë, si edhe gjuhë të ashpër dhe referenca seksuale. Nuk është film horror, edhe pse disa skena të kujtojnë një të tillë.

Disponueshmëria në platformat e transmetimit ndryshon nga vendi në vend; filmi mund të merret me qira ose të blihet në formë dixhitale dhe në Blu-ray. Disa këshilla para shikimit:

• Shmangni trailerët dhe përmbledhjet e ngjarjes
• Shikojeni në koreanisht me titra, shqip ose anglisht
• Lini kohë për të gjitha 132 minutat pa ndërprerje
• Planifikoni kohë për të biseduar pas filmit

Versioni bardh e zi dhe vendi i filmit në histori

Bong krijoi edhe një version bardh e zi, që u shfaq në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Roterdam në janar 2020 dhe përfshihet në botimin e Criterion Collection. Është alternativë e mirë për shikimin e dytë.

Parasite ishte filmi i parë koreano-jugor që fitoi Palmën e Artë, dhe nata e Oscarëve në shkurt 2020 ishte pikë kthese për kinemanë ndërkombëtare. Përveç katër Oscarëve, fitoi Golden Globe-in për filmin më të mirë në gjuhë të huaj dhe dy BAFTA. Me rreth 258 milionë dollarë arkëtime në botë, shumë kritikë i atribuojnë atij rritjen e interesit global për filmat dhe serialet koreane.

Specifikimet kryesore

Regjisori

Bong Joon Ho

Skenaristët

Bong Joon Ho dhe Han Jin-won

Premiera

Kanë, 21 maj 2019; Koreja e Jugut, 30 maj 2019

Kohëzgjatja

132 minuta

Gjuha

Koreanisht

Çmime

Palma e Artë; 4 Oscarë, përfshirë filmin më të mirë; Golden Globe; 2 BAFTA

Arkëtime

Rreth 258 milionë dollarë amerikanë në botë

Kategoria e moshës

R (SHBA), 15 (Mbretëria e Bashkuar)

Alternativa për t’u marrë parasysh

• Burning: Misteri i ngadaltë i Lee Chang-dong-ut, që trajton po ashtu tensionin klasor në Korenë e Jugut.
• Memories of Murder: Thrilleri i hershëm kriminal i Bong Joon Ho-s, klasik i kinemasë koreane me tension dhe humor të zi.
• Knives Out: Një histori detektive më lozonjare që gjithashtu tallet me një familje të pasur.

Pyetje të shpeshta

Parasite është ai fitues i rrallë çmimesh që është njëkohësisht kënaqësi e pastër për t'u parë: qesharak, i tensionuar, i ndërtuar bukur dhe që të vë në mendime. Nëse nuk e keni parë ende kryeveprën e Bong Joon Ho-s, shkoni pa ditur asgjë, ndizni titrat dhe lëreni t'ju befasojë.

Si e bëjmë kërkimin: Vlerësimet bazohen te specifikimet e prodhuesit, testet e pavarura të publikuara dhe përvojat e përdoruesve. Nota e krahason produktin me të tjerët e së njëjtës klasë.