The Lean Startup: a vlen ende metoda e Eric Ries për bizneset në Kosovë dhe Shqipëri?

Shumë sipërmarrës të rinj në Prishtinë, Tiranë apo Shkup nisin me një plan biznesi të gjatë dhe me kursime që shpenzohen para se klienti i parë të thotë nëse e do produktin. The Lean Startup i Eric Ries, botuar më 2011, ofron një rrugë tjetër: provo idenë shpejt, me pak para, dhe mëso nga sjellja e njerëzve të vërtetë.

Libri doli i dyti në listën e The New York Times për librat e këshillave dhe sot mësohet në kurse sipërmarrjeje anembanë botës. Në këtë recension shohim çfarë mëson realisht, ku funksionon më mirë, cilat janë kufijtë e tij sipas kritikëve dhe si mund ta përdorë një ekip i vogël në tregun tonë. Vlerësimi bazohet në strukturën e librit, në biografinë e publikuar të autorit dhe në komentet akademike, jo në një provë praktike nga ne.

Për çfarë flet The Lean Startup, shkurt?

Ries e përkufizon startup-in si një institucion njerëzor që krijon një produkt ose shërbim të ri në kushte pasigurie ekstreme. Pra, nuk është vetëm një grup miqsh në garazh: edhe një ekip i ri brenda një banke apo operatori telefonik hyn në këtë përkufizim. Mesazhi kryesor është se këto ekipe nuk kanë nevojë për mungesë menaxhimi, por për një lloj tjetër menaxhimi.

Libri ndahet në tri pjesë. E para (Vision) shpjegon pse duhet matur përparimi me atë që mëson për klientin. E dyta (Steer) shtjellon ciklin ndërto-mat-mëso. E treta (Accelerate) tregon si ta kalosh këtë cikël më shpejt kur kompania rritet.

• Mësimi i vërtetuar: përparimi matet me njohuri për klientët, të provuara me të dhëna
• Ndërto-mat-mëso: ideja bëhet produkt, matet reagimi, pastaj vendos çfarë ndryshon
• Produkti minimal i qëndrueshëm (MVP): versioni më i thjeshtë që të lejon të nisësh të mësosh
• Supozimet e rrezikshme: besimet që duhen testuar të parat
• Kontabiliteti i inovacionit: metrika që tregojnë nëse po përparon vërtet
• Pivot ose vazhdo: ndrysho strategjinë pa humbur atë që ke mësuar
• Pesë pse-të: pyet 'pse' disa herë për të gjetur shkakun e problemit
• Grupet e vogla: puno në njësi të vogla për t'i zbuluar gabimet herët

Nga lindi metoda e Eric Ries?

Më 2004 Ries bashkëthemeloi IMVU, një rrjet social. Në vend që të punonte me vite për një produkt të përsosur, ekipi nxori një version minimal brenda rreth gjashtë muajve dhe mësoi nga mënyra si e përdornin njerëzit. Investitori Steve Blank, metoda e të cilit për zhvillimin e klientit ndikoi shumë te Ries, kërkoi që drejtuesit e IMVU të ndiqnin kursin e tij të sipërmarrjes në UC Berkeley.

Më pas Ries këshilloi startup-e të tjera dhe e ktheu përvojën në një metodë që bashkon idetë e prodhimit 'lean' dhe zhvillimit agile të softuerit.

Si i zbatohen idetë një biznesi të vogël në Kosovë ose Shqipëri?

Metoda nuk kërkon kapital të madh, dhe kjo e bën tërheqëse për tregje ku financimi i hershëm është i kufizuar. Një pastiçeri në Prizren mund ta provojë një produkt të ri me një sasi të vogël në fundjavë para se të blejë makineri; një agjenci në Tiranë mund të ofrojë një shërbim të ri me një faqe të thjeshtë dhe disa telefonata para se të punësojë njeri.

Tregjet e vogla kanë edhe një përparësi: klientët janë afër dhe bisedat me ta janë të lehta. Ajo që Ries e quan 'dil nga zyra' këtu shpesh do të thotë një kafe me pesë klientë të mundshëm.

• Shkruaj dy ose tri supozimet nga të cilat varet ideja më shumë
• Dizajno testin më të vogël që mund t'i rrëzojë
• Vendos paraprakisht cila metrikë do të quhet sukses
• Fol me klientë realë para se të shtosh funksione
• Shqyrtoni rezultatet bashkë dhe vendosni: pivot apo vazhdim
• Pas çdo dështimi përdor pesë pse-të për të gjetur shkakun

Ku shkëlqen libri?

Forca e tij më e madhe është gjuha e përbashkët. Fjalë si MVP dhe pivot përdoren sot në ekipe produkti dhe borde drejtuese kudo, kryesisht falë këtij libri. Pyetja që shtron, jo nëse produkti mund të ndërtohet, por nëse duhet ndërtuar, mbetet një frenë e fortë ndaj punës së kotë.

Gjithashtu është praktik: mbaron një kapitull dhe të nesërmen mund të hartosh një eksperiment. Theksi te metrikat që çojnë në veprim, jo te numrat që thjesht duken mirë, është po aq aktual sa më 2011.

Cilat janë kritikat ndaj Lean Startup?

Reagimet akademike kanë qenë të përziera. Profesori i Wharton, Ethan Mollick, në Harvard Business Review, e mbështeti fokusin te eksperimentimi, por paralajmëroi se reagimet e hershme të klientëve mund t'i çorientojnë themeluesit që punojnë me teknologji vërtet të re.

Një analizë e vitit 2019 në The Conversation gjeti raste ku metoda përshtatet keq: kur prototipi është shumë i shtrenjtë ose i rrezikshëm, kur testimi kushton më shumë se sa sjell, dhe kur ekipi nuk ka përvojë për t'i lexuar saktë rezultatet. Pajisjet, mjekësia dhe sektorët e rregulluar fort shpesh bien këtu.

Kujt i vlen ta lexojë?

Është lexim thelbësor për themeluesit e parë, menaxherët e produktit dhe këdo që drejton projekte të reja brenda një organizate. Kush punon prej vitesh me produkte do ta gjejë shumicën të njohur, sepse idetë janë përhapur gjerësisht. Nëse eksperimentet në fushën tënde zgjasin vite, merr mendësinë dhe përshtat taktikat. Edicioni anglisht gjendet lehtë si libër elektronik dhe audiolibër, ndërsa kopjet fizike mund të porositen në librari online që dërgojnë në rajon.

Specifikimet kryesore

Autori

Eric Ries

Botuesi

Currency (Crown Publishing Group)

Botimi i parë

2011

Struktura

Tri pjesë: Vision, Steer, Accelerate

Shitjet

Mbi një milion kopje, i përkthyer në më shumë se 30 gjuhë (sipas botuesit)

Formatet

Kopertinë e fortë, e butë, libër elektronik, audiolibër

Vazhdimi

The Startup Way (2017)

Alternativa për t’u marrë parasysh

• The Four Steps to the Epiphany: Libri i Steve Blank për zhvillimin e klientit, nga i cili Ries mori shumë ide.
• The Startup Way: Vazhdimi i vitit 2017, për zbatimin e metodës në organizata të mëdha.
• Good to Great: Klasiku i Jim Collins për ndërtimin e një kompanie të qëndrueshme pasi ideja është provuar.

Pyetje të shpeshta

The Lean Startup e meriton famën. I ktheu këshillat e shpërndara për startup-et në një metodë të qartë dhe i dha ekipeve një gjuhë të përbashkët për eksperimentim. Nuk është recetë universale, por për këdo që do të provojë një ide para se të vërë gjithçka në lojë, mbetet një nga librat më të vlefshëm të biznesit.

Si e bëjmë kërkimin: Vlerësimet bazohen te specifikimet e prodhuesit, testet e pavarura të publikuara dhe përvojat e përdoruesve. Nota e krahason produktin me të tjerët e së njëjtës klasë.