Matter në shtëpinë inteligjente: si i bashkon pajisjet e markave të ndryshme

Kush ka provuar të ndërtojë një shtëpi inteligjente e di problemin: llamba nga një markë kërkon aplikacionin e vet, priza nga një tjetër punon vetëm me një asistent zanor, dhe në fund keni pesë aplikacione për pesë pajisje. Matter është standardi që synon ta zgjidhë këtë, duke i lejuar pajisjet e markave të ndryshme të punojnë me çdo kontrollues që e mbështet.

Matter zhvillohet nga Connectivity Standards Alliance, një grup industrial ku bëjnë pjesë Amazon, Apple, Google dhe Samsung, dhe versioni i parë doli në tetor 2022. Për ata që po pajisin një banesë të re në Prishtinë, Tiranë apo Shkup, ose po modernizojnë shtëpinë në fshat, ky udhëzues shpjegon si funksionon Matter, si lidhet me Thread, Wi-Fi dhe Zigbee, dhe çfarë të kontrolloni para blerjes.

Çfarë problemi zgjidh Matter?

Para Matter-it, blerja e një pajisjeje inteligjente kërkonte kontrollimin e një liste të gjatë logosh përputhshmërie. Përzierja e markave ishte e lodhshme, dhe ndërrimi i ekosistemit mund të nënkuptonte zëvendësimin e pajisjeve.

Matter përcakton një gjuhë të përbashkët. Ai përshkruan si një pajisje tregon çfarë është (llambë, termostat, sensor), çfarë mund të bëjë dhe si i merr komandat. Çdo kontrollues i certifikuar mund të drejtojë çdo pajisje të certifikuar të një lloji që mbështetet.

Matter është standard në nivelin e aplikacionit, i ndërtuar mbi rrjetet IP. Ai nuk zëvendëson Wi-Fi-në dhe nuk sjell radio të re, por punon mbi rrjetet që ndoshta i keni tashmë.

Mbi cilat rrjete punon Matter?

Pajisjet Matter komunikojnë përmes njërit nga tri llojet e rrjetit, ndërsa Bluetooth-i përdoret vetëm gjatë konfigurimit.

• Wi-Fi: për pajisje që kanë nevojë për më shumë kapacitet ose janë gjithmonë në rrymë, si kamerat, pajisjet shtëpiake dhe disa priza.
• Thread: rrjet rrjetëzor (mesh) me konsum të ulët, ideal për pajisje me bateri si sensorët, bravat dhe butonat. Çdo pajisje Thread në rrymë e përçon sinjalin, prandaj mbulimi përmirësohet sa më shumë pajisje të shtoni.
• Ethernet: për qendra (hub), ura dhe pajisje të tjera fikse me kabllo rrjeti.
• Bluetooth Low Energy: i lejon telefonit të gjejë pajisjen e re aty pranë dhe t'i japë të dhënat e rrjetit gjatë lidhjes së parë.

Thread i bart të dhënat; Matter është gjuha që flasin pajisjet.

A janë Matter dhe Thread e njëjta gjë?

Jo, megjithëse përmenden shpesh bashkë. Thread është teknologji rrjeti: ai i bart të dhënat mes pajisjeve. Matter është gjuha që flasin pajisjet pasi lidhen. Një pajisje Matter mund të përdorë Thread, Wi-Fi ose Ethernet.

Për pajisjet Thread ju duhet një ruter kufitar Thread (Thread border router). Ai e lidh rrjetin Thread me rrjetin e zakonshëm të shtëpisë, që telefonat dhe kontrolluesit në Wi-Fi t'i arrijnë pajisjet. Këta ruterë janë të integruar në shumë altoparlantë dhe ekrane inteligjente, kuti transmetimi dhe disa ruterë Wi-Fi, prandaj mund ta keni tashmë një. Në shtëpi me mure të trasha betoni, si shumë banesa në rajon, rrjeti mesh i Thread-it ndihmon që sinjali të arrijë edhe në dhomat më të largëta.

Çfarë ndodh me pajisjet Zigbee dhe Z-Wave që kam?

Zigbee dhe Z-Wave janë teknologji më të vjetra që përfshijnë si radion ashtu edhe gjuhën e pajisjeve. Janë të pjekura dhe të besueshme, por kërkojnë qendër të përputhshme dhe nuk përdorin rrjet IP.

Matter nuk i bën ato të panevojshme. Një urë Matter (Matter bridge), shpesh vetëm një përditësim softueri në qendrën ekzistuese, mund t'ua paraqesë pajisjet Zigbee ose Z-Wave kontrolluesve Matter si të ishin pajisje Matter. Kështu mbani atë që funksionon dhe shtoni produkte të reja Matter.

Përfitimet kryesore për përdoruesin

Në jetën e përditshme, Matter sjell disa përmirësime praktike.

• Liri zgjedhjeje: zgjidhni pajisjet sipas veçorive dhe çmimit, jo sipas besnikërisë ndaj një ekosistemi.
• Shumë administratorë (multi-admin): një pajisje mund të kontrollohet njëkohësisht nga më shumë se një ekosistem, që secili anëtar i familjes të përdorë kontrolluesin që preferon.
• Kontroll lokal: komandat udhëtojnë në rrjetin e shtëpisë, prandaj shumë automatizime vazhdojnë të punojnë edhe kur bie interneti.
• Konfigurim më i thjeshtë: pajisjet shtohen duke skanuar një kod QR ose duke shtypur një kod numerik.
• Siguri: pajisjet certifikohen dhe komunikojnë me enkriptim dhe vërtetim.

Si ta lidh një pajisje Matter?

Procesi është i ngjashëm në çdo ekosistem. Sigurohuni që telefoni ka Bluetooth të ndezur dhe është në Wi-Fi-në e shtëpisë, mundësisht në brezin 2,4 GHz nëse ruteri i ndan brezat dhe pajisja mbështet vetëm atë. Për pajisjet Thread, kontrolloni që ruteri kufitar është online.

Hapni aplikacionin e kontrolluesit, zgjidhni shtimin e pajisjes dhe skanoni kodin QR të Matter-it në pajisje ose në paketim. Kontrolluesi lidhet me Bluetooth, e shton pajisjen në rrjet dhe i jep emër e dhomë. Për ta ndarë me një ekosistem të dytë, përdorni opsionin për çiftim me një aplikacion tjetër në cilësimet e pajisjes, i cili krijon një kod të ri të përkohshëm.

Ruajeni kodin origjinal në një vend të sigurt, për shembull si foto bashkë me dokumentet e shtëpisë. Do t'ju duhet nëse e rivendosni pajisjen më vonë.

Kufizimet dhe çfarë të kontrolloni para blerjes

Matter ende po zhvillohet. Versioni i parë mbulonte llamba, priza, çelësa, brava, termostate, perde dhe sensorë. Versionet e mëvonshme kanë shtuar fshesa robot, pjatalarëse, lavatriçe, menaxhim energjie dhe kamera, por jo çdo kontrollues i mbështet të gjitha llojet e reja, dhe veçoritë e avancuara mund të kërkojnë ende aplikacionin e prodhuesit.

Para blerjes, kontrolloni logon Matter në paketim, cilin rrjet përdor pajisja dhe nëse kontrolluesi juaj e mbështet atë kategori. Për produktet Thread, sigurohuni që keni ruter kufitar. Kur blini në internet nga shitës jashtë vendit, kontrolloni edhe që pajisja është për rrymë 230 V dhe priza evropiane.

Pyetje të shpeshta

Matter nuk e bën shtëpinë inteligjente të lehtë brenda natës, por heq shumë nga hamendësimet. Zgjidhni pajisje me logon Matter, kuptoni nëse përdorin Wi-Fi apo Thread, sigurohuni që keni kontrollues dhe ruter kufitar, dhe do të ndërtoni një sistem që punon mes markave dhe zgjat më shumë.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.