Si të ndërroni gomën e makinës vetë, hap pas hapi dhe pa rrezik

Goma shpohet gjithmonë në momentin më të papërshtatshëm: në rrugën nga Prishtina për në Prizren, në autostradën Tiranë–Durrës ose një natë dimri kur pushimet sapo kanë nisur. Kush di ta ndërrojë gomën vetë, humbet njëzet minuta. Kush nuk di, mund të presë me orë të tëra.

Në këtë udhëzues kalojmë nëpër gjithë punën me radhë: kur nuk duhet ta bëni vetë, çfarë duhet të keni në bagazh, ku vendoset kriku, si montohet rrota rezervë dhe çfarë kontrolloni pas kilometrave të parë. Librezën e makinës mbajeni pranë, sepse pikat e krikut dhe pajisjet ndryshojnë nga një model në tjetrin.

Kur nuk duhet ta ndërroni gomën vetë?

Para krikut vjen vendi ku ndaleni. Kur ndieni që goma po zbrazet, mos frenoni fort: mbajeni timonin drejt, ulni shpejtësinë gradualisht dhe kërkoni një vend të sheshtë, të fortë dhe larg trafikut, si një parking, një rrugë anësore ose një zgjerim të gjerë të rrugës. Disa qindra metra me gomë të zbrazët dhe me shpejtësi të ulët janë më të sigurt se ndalesa në një kthesë të ngushtë, edhe nëse goma dëmtohet përfundimisht.

Në autostradë ose pranë trafikut të shpejtë mos e ndërroni rrotën vetë. Nxirrni të gjithë nga ana e kundërt e trafikut, qëndroni pas barrierës mbrojtëse nëse ka dhe telefononi shërbimin e asistencës rrugore ose numrin e emergjencës.

• Ndizni sinjalet e rrezikut (katër shigjetat) sapo të ndaleni.
• Vishni jelekun reflektues para se të dilni nga makina.
• Vendosni trekëndëshin paralajmërues mjaft larg pas makinës, sidomos në rrugë të shpejta, duke ecur përballë trafikut.
• Pasagjerët, veçanërisht fëmijët, le të presin larg makinës dhe rrugës.
• Nëse toka është e butë, e pjerrët ose nuk ndiheni të sigurt, ndaluni dhe kërkoni ndihmë.

Çfarë duhet të keni në bagazh?

Kontrollojeni sot, jo në anë të rrugës. Shumë makina të reja, sidomos ato të importuara nga Gjermania apo Zvicra, nuk kanë më rrotë rezervë, por vetëm një komplet riparimi me ngjitës dhe kompresor.

• Rrota rezervë (e plotë ose e ngushtë, e përkohshme) me presion të rregullt.
• Kriku dhe çelësi i bulonave.
• Çelësi special për bulonat me kyç, nëse rrotat tuaja i kanë.
• Libreza e makinës, ku tregohen pikat e krikut.
• Doreza, një elektrik dore dhe diçka për t'u gjunjëzuar.
• Një pykë ose një bllok i fortë që makina të mos rrokulliset.

Para se të mendoni për krikun, zgjidhni mirë vendin ku ndaleni: siguria juaj vlen më shumë se goma.

Si ndërrohet goma: 11 hapat me radhë

Kur makina është e sigurt dhe pajisjet janë gati, ndiqni këta hapa pa nxitim. Rrotat e lëshuara vijnë pothuajse gjithmonë nga puna me ngut.

• Tërhiqni fort frenën e dorës, futni marshin e parë ose prapa (P te automatiku) dhe fikni motorin.
• Vendosni pykën te rrota diagonalisht përballë asaj të shpuar.
• Hiqni kapakun e rrotës dhe lironi çdo bulon rreth gjysmë rrotullimi në drejtim të kundërt të akrepave, ndërsa goma ende prek tokën. Mos i hiqni ende.
• Gjeni pikën e krikut sipas librezës, zakonisht një pjesë e përforcuar e pragut pranë rrotës. Vendoseni krikun në tokë të fortë dhe ngriheni derisa të prekë pikën drejt.
• Ngrijeni makinën derisa goma e shpuar të shkëputet pak nga toka dhe të ketë hapësirë për rezervën e fryrë.
• Hiqni bulonat plotësisht dhe mbajini bashkë. Tërhiqeni rrotën drejt nga vetja dhe shtrijeni në tokë që të mos rrokulliset.
• Vendosni rezervën në mozo, duke përputhur vrimat me kunjat ose me vrimat e bulonave.
• Vidhosni bulonat me dorë, pastaj shtrëngojini lehtë me çelës në formë ylli ose kryq.
• Ulni makinën ngadalë derisa goma të mbajë peshën, pastaj hiqni krikun.
• Shtrëngoni çdo bulon plotësisht, sërish në formë ylli, duke përdorur peshën e trupit, jo duke kërcyer mbi çelës.
• Vendosni kapakun, futni gomën e shpuar dhe veglat në bagazh dhe merrni trekëndëshin.

Ku vendoset kriku në makinë?

Kriku në vendin e gabuar mund të dëmtojë fundin e makinës ose ta lërë atë të rrëshqasë. Shumica e makinave kanë pika të shënuara përgjatë pragut, pas rrotave të përparme dhe para atyre të pasme, shpesh me një prerje të vogël ose një shigjetë. Te disa modele, një buzë e salduar futet në kanalin e kokës së krikut.

Asnjëherë mos futni dorë apo këmbë nën një makinë që mbahet vetëm nga kriku i fabrikës. Ai është bërë për të ngritur një rrotë për pak minuta, jo për punë nën makinë. Nëse kriku fillon të anojë, ulni makinën dhe vendoseni sërish.

Sa shpejt mund të ecni me rezervën e ngushtë?

Rezerva e ngushtë e përkohshme ju çon deri te gomisti, jo në pushime në bregdet. Shpejtësia maksimale shkruhet në etiketë ose në vetë rrotën, zakonisht rreth 80 km/h. Respektojeni atë dhe librezën.

Makina do të sillet ndryshe: frenimi mund të jetë më i gjatë dhe drejtimi më pak i qëndrueshëm. Ngisni butë, mbani më shumë distancë dhe kontrolloni presionin e rezervës sa më shpejt, sepse ajo shpesh rri e paprekur për vite dhe humbet ajër.

Komplet riparimi apo goma run-flat?

Komplet riparimi me ngjitës dhe kompresor mbyll vrima të vogla në pjesën e shkelur të gomës, si nga një gozhdë ose vidë. Nuk ndihmon për dëmtime anësore, prerje të mëdha ose gomë që ka dalë nga felga. Ndiqni udhëzimet saktësisht, respektoni kufirin e shpejtësisë dhe i tregoni gomistit që keni përdorur ngjitës.

Gomat run-flat e mbajnë makinën edhe pas shpimit për një distancë të kufizuar, të cilën e tregon libreza. Shumë gomistë nuk i riparojnë pasi janë përdorur të zbrazëta, kështu që llogaritni një gomë të re.

Çfarë bëni pasi të keni ndërruar gomën?

Bulonat mund të ulen pak pas kilometrave të parë. Kontrollojini sërish me çelës pas një distance të shkurtër, ose kërkojini gomistit t'i shtrëngojë me çelës dinamometrik sipas vlerës së prodhuesit. Shumë servise rekomandojnë kontroll pas rreth 50 deri në 100 kilometrave.

Çojeni gomën e dëmtuar te gomisti sa më shpejt. Një vrimë në mes të pjesës së shkelur shpesh riparohet, ndërsa dëmtimi anësor zakonisht do të thotë gomë e re. Në fund, vendosni sërish një rezervë të rregullt në bagazh.

Pyetje të shpeshta

Ndërrimi i gomës është kryesisht çështje radhe dhe durimi: ndaleni në vend të sigurt, lironi bulonat para ngritjes, përdorni pikën e duhur të krikut, shtrëngoni në formë ylli dhe kontrolloni sërish pas pak kilometrash. Hapni bagazhin sot dhe shikoni rezervën, krikun dhe çelësin, që shpimi i ardhshëm të jetë vetëm një vonesë e vogël.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.