Si ta ndërroni vazon e bimës pa e dëmtuar

Shumë bimë shtëpie nuk thahen nga mungesa e ujit apo e dritës, por sepse kanë mbetur vite me radhë në të njëjtën vazo. Rrënjët e mbushin enën, dheu humb lëndët ushqyese dhe bima ndalon së rrituri.

Ndërrimi i vazos është punë gjysmë ore, por ka disa rregulla që e bëjnë dallimin mes një bime që merr veten shpejt dhe një bime që zverdhet për javë të tëra. Më poshtë gjeni shenjat që duhen ndjekur, kohën e duhur, zgjedhjen e vazos e të dheut dhe kujdesin pas punës.

Si e kuptoni që bima ka nevojë për vazo të re?

Nuk ka një kalendar të njëjtë për të gjitha bimët. Disa rriten ngadalë dhe rrinë mirë në të njëjtën vazo për tre a katër vjet, të tjerat e mbushin enën brenda një sezoni. Prandaj shikoni bimën, jo datën.

• Rrënjët dalin nga vrimat e fundit ose rrotullohen mbi sipërfaqen e dheut.
• Uji kalon menjëherë nëpër vazo dhe dheu thahet shumë më shpejt se më parë.
• Topi i rrënjëve e ngre bimën lart ose vazoja plastike është fryrë a çarë.
• Bima nuk nxjerr gjethe të reja në pranverë e verë, edhe pse kujdeseni mirë.
• Bima është bërë e rëndë nga lart dhe rrëzohet lehtë.
• Dheu është ngurtësuar, ka kore të bardhë ose është tërhequr nga muret e vazos.

Cila është stina më e mirë për ndërrimin e vazos?

Pranvera, nga marsi deri në fillim të verës, është koha më e përshtatshme. Ditët zgjaten, bima hyn në rritje aktive dhe rrënjët e reja e pushtojnë shpejt dheun e freskët. Në dimër, kur ngrohja e banesës e than ajrin dhe drita është e pakët, bima rritet ngadalë dhe dheu i tepërt mbetet i lagësht për javë.

Ka përjashtime: nëse ka kalbje rrënjësh, insekte në dhe ose vazoja është thyer, mos prisni pranverën. Shmangni ndërrimin kur bima është në lulëzim dhe bimës së sapoblerë nga lulishtja jepini një a dy javë të mësohet me shtëpinë tuaj.

Vetëm një masë më e madhe: vazoja e tepërt i lë rrënjët në dhe të lagësht.

Sa e madhe duhet të jetë vazoja e re?

Rregulli më i rëndësishëm është ky: vetëm një masë më e madhe. Një vazo 2 deri në 5 centimetra më e gjerë në diametër mjafton për shumicën e bimëve të shtëpisë. Në një vazo shumë të madhe, dheu që rrënjët nuk e arrijnë mbetet i lagësht dhe nxit kalbjen.

Vazoja duhet të ketë vrima kullimi. Nëse ju pëlqen një vazo dekorative pa vrima, përdoreni si mbulesë dhe brenda vendosni vazon plastike, duke derdhur ujin që mblidhet në fund. Vazot prej balte (terrakote) thahen më shpejt dhe u përshtaten kaktuseve e sukulenteve; plastika dhe qeramika e glazuar e mbajnë lagështinë më gjatë.

Çfarë dheu të blini për bimët e shtëpisë?

Përdorni dhe të freskët për vazo, të cilin e gjeni në lulishte, në agrofarmaci dhe në shumë supermarkete në Kosovë e Shqipëri. Mos merrni dhe nga kopshti ose nga ara: në vazo ngjishet, nuk kullon mirë dhe mund të sjellë insekte e farëra barërash.

Për shumicën e bimëve me gjethe mjafton dheu universal për bimë dekorative. Kaktuset e sukulentet duan përzierje me rërë ose zhavorr të imët, orkidetë rriten në lëvore pishe, ndërsa monsterat dhe bimët e ngjashme e duan dheun më të ajrosur, me lëvore ose perlit. Dheun e vjetër mos e ripërdorni për bimë shtëpie; hidheni në kopsht ose në kompost.

Ndërrimi i vazos hap pas hapi

Shtroni gazeta mbi tavolinë ose punoni në ballkon. Kini gati vazon e re, dheun dhe një lugë a lopatëz të vogël.

• Ujiteni bimën një ditë më parë, që topi i rrënjëve të jetë i lagësht dhe të mos shkërmoqet.
• Hidhni pak dhe të freskët në fund të vazos së re, aq sa maja e topit të rrënjëve të mbetet 1 deri në 2 cm nën buzë.
• Shtrijeni vazon e vjetër anash, mbajeni bimën nga baza e kërcellit dhe nxirreni me kujdes. Nëse ngec, shtypni vazon plastike ose kaloni një thikë të pamprehtë rreth buzës. Mos e tërhiqni fort nga kërcelli.
• Shikoni rrënjët. Rrënjët e shëndetshme janë të forta dhe të çelëta. Prisni me gërshërë të pastra ato që janë kafe, të buta ose me erë të keqe.
• Nëse rrënjët janë mbështjellë si spirale, lirojini butësisht me gishta ato të jashtmet, që të rriten drejt dheut të ri.
• Vendoseni bimën në mes të vazos në të njëjtën thellësi si më parë.
• Mbushni anët me dhe, duke e shtypur lehtë me gishta për të hequr boshllëqet e mëdha, por pa e ngjeshur.
• Ujiteni mirë derisa uji të dalë nga vrimat, pastaj lëreni të kullojë plotësisht.

Pse vyshket bima pas ndërrimit të vazos?

Rrënjët shqetësohen gjatë punës, prandaj pak varje e gjetheve ose një gjethe e zverdhur në ditët e para janë normale. Kthejeni bimën në vendin e saj të zakonshëm, larg diellit të fortë direkt për rreth një javë dhe mos e lëvizni nga një dhomë në tjetrën.

Ujiteni përsëri vetëm kur shtresa e sipërme e dheut të jetë tharë. Dheu i ri zakonisht ka lëndë ushqyese, kështu që plehun e lëngshëm shtyjeni disa javë. Nëse bima nuk merr veten pas disa javësh, dyshimi i parë është ujitja e tepërt.

A ka alternativa kur bima është shumë e madhe?

Bimët e mëdha në vazo të rënda janë të vështira për t'u lëvizur. Në vend të ndërrimit, hiqni çdo pranverë disa centimetrat e sipërm të dheut të vjetër dhe zëvendësojini me dhe të freskët. Kështu rinovoni lëndët ushqyese pa i prekur rrënjët.

Bimët që rriten në tufa, si shumë fierë, gjuha e vjehrrës dhe spatifilumi, mund të ndahen. Ndajeni topin e rrënjëve në pjesë që kanë secila rrënjë e gjethe dhe mbillini veçmas. Fitoni bimë më të shëndetshme dhe disa për t'ua dhuruar të afërmve.

Pyetje të shpeshta

Ndërrimi i vazos nuk kërkon përvojë: ndiqni shenjat, rritni vazon vetëm një masë, përdorni dhe të freskët, trajtojini rrënjët butë dhe ujiteni mirë. Një bimë me hapësirë e dhe të ri ju shpërblen me gjethe më të forta për vitet që vijnë.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.